Zmowy z dostawcami – jak je wykrywać?


Notice: Undefined variable: post_id in /sygnalizuj.com/wp-content/themes/sygnalizuj/template-parts/post.php on line 18
Zmowy z dostawcami

Zmowa cenowa pomiędzy dostawcami, producentami czy przedsiębiorcami, to inaczej porozumienie ograniczające konkurencję. Według polskich przepisów prawa takie działanie jest nielegalne i najczęściej wiąże się z karami finansowymi. Wysokość sankcji jest ustalana indywidualnie. W jaki sposób wykryć zmowę cenową?

Praktyki ograniczające konkurencję to zakazane prawem zachowania przedsiębiorców prowadzące do zakłócenia mechanizmów wolnego rynku. Mogą one przyjmować zróżnicowane formy i być częścią układu między przedsiębiorcami a dostawcami.

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) monitoruje rynek i analizuje napływające sygnały o ewentualnych nieprawidłowościach. W 2017 roku przeprowadził 87 spraw wyjaśniających i 9 antymonopolowych w sprawach praktyk ograniczających konkurencję. Łącznie nałożone przez UOKiK kary za praktyki ograniczające konkurencję wyniosły 136,9 mln zł1.

Działania ograniczające konkurencję

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje praktyk ograniczających konkurencję. Działania te mogą przyjmować formę wielostronną (porozumienie dwóch lub więcej niezależnych przedsiębiorstw) lub jednostronną (jedna firma nadużywa swojej pozycji na rynku).

Zakaz zawierania antykonkurencyjnych porozumień odnosi się do podejmowania przez przedsiębiorców uzgodnień, których celem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub zniekształcenie konkurencji. Takie umowy pomiędzy firmami są nielegalne, a także nieważne. Zdarza się, że funkcjonują one na rynku jako układy horyzontalne, które są zawierane pomiędzy konkurentami działającymi w tej samej branży (producent z producentem). Drugą formą porozumień są uzgodnienia wertykalne – te obejmują przedsiębiorców funkcjonujących na innych szczeblach obrotu (producent/dostawca – sprzedawca).

Zachowanie naruszające reguły konkurencji może polegać na:

  • wspólnym ustalaniu cen (zmowy cenowe);
  • wspólnym ustalaniu wielkości produkcji lub sprzedaży (zmowy kontyngentowe);
  • podziale rynku lub grup konsumentów – może tu wystąpić podział terytorialny lub podmiotowy;
  • zawieraniu uzgodnień przetargowych (zmowy przetargowe).

Zmowa cenowa

Zmowa cenowa występuje wtedy, kiedy przedsiębiorca nie ustala cen swoich produktów lub usług samodzielnie, lecz robi to w porozumieniu z innymi firmami działającymi na rynku. W gospodarce wolnorynkowej biznesmen powinien określać koszt wytworzonego lub sprzedawanego artykułu na podstawie własnego rachunku ekonomicznego. Zabroniona jest sytuacja, gdy przedsiębiorca kalkuluje ceny lub ustala je z konkurentami czy partnerami biznesowymi.

Zmowa cenowa uważana jest za groźne dla gospodarki zjawisko. Wykrywanie i nakładanie kar za takie nielegalne praktyki jest domeną UOKiK. Za udział w zmowie cenowej przedsiębiorcy grozi wysoka kara finansowa. Maksymalnie może ona wynieść nawet 10% rocznego obrotu firmy. Dodatkowo za takie działania może być ukarane nie tylko przedsiębiorstwo, ale również osoba fizyczna, np. pracownik na kierowniczym stanowisku lub członek zarządu, który miał wpływ na zawarcie nielegalnego porozumienia.

Istnieje możliwość złagodzenie kary nakładanej przez UOKiK – służy do tego program Leniency Plus, który działa w formie „świadka koronnego” w prawie monopolowym. Przedsiębiorca, jeden z uczestników zmowy cenowej, który jako pierwszy złoży doniesienie i dostarczy dowody do UOKiK, może liczyć na złagodzenie lub zwolnienie z kary finansowej.

Jak wykryć zmowę cenową?

Istnieją pewne sygnały, które mogą wzbudzać podejrzenia przedsiębiorców, konsumentów czy kontrahentów, co do stosowania przez sprzedawców lub dostawców zakazanych uzgodnień cenowych. W szczególności nieufność nabywców powinna zwracać zbieżność w czasie zmian cen dokonywanych przez niezależnych sprzedawców. Do wykrycia takich nieprawidłowości potrzebna jest znajomość funkcjonowania określonych rynków oraz umiejętność rozpoznania, czy wśród dostawców zaistniały okoliczności uzasadniające wprowadzenie zmian cenowych, np. wzrost kosztów czy ograniczenie podaży towarów. Brak okoliczności usprawiedliwiających może świadczyć o zmowie cenowej.

Kolejnym podejrzanym sygnałem może być ujednolicenie cen stosowanych przez dostawców z różnych kanałów sprzedaży. Unormowanie opłaty u kilku dystrybutorów może wskazywać na uzgodnienia cenowe przedsiębiorców skupionych w ramach jednego systemu sprzedaży (np. kanał hurtowy lub internetowy). Podejrzliwość przedsiębiorcy powinno wzbudzić także usztywnienie cen, rozumiane jako brak skłonności do negocjowania stawki sprzedaży i do udzielania rabatów. Takie działania mogą wskazywać na dokonanie ustaleń, co do minimalnego lub sztywnego poziomu cen sprzedaży.

Zmowa cenowa może przyjmować różne formy, występować jako ustalenie marży dystrybutora, wysokości rabatów udzielanych klientowi lub innych elementów, które wpływają na ostateczną cenę produktu albo usługi. Porozumienia cenowe są szkodliwą praktyka rynkową. Działania takie w negatywny sposób wpływają na sytuację konsumentów i pozbawiają ich możliwości zakupu towarów po cenie niższej niż ustalona w zmowie.


1 https://www.uokik.gov.pl/publikacje.php?tag=1

Brak ocen.
Please wait...


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *