Whistleblowing line – sposób na wykrywanie nadużyć w firmach


Notice: Undefined variable: post_id in /sygnalizuj.com/wp-content/themes/sygnalizuj/template-parts/post.php on line 18
Whistleblowing line

Nadużycia i korupcja w polskich firmach zdarzają się dość często. Jednak obecnie zmieniła się skala tego rodzaju przestępstw i wykroczeń. Dziś to coraz częściej oszustwa finansowe, w tym np. fakturowanie fikcyjnych usług. Aby ograniczyć straty związane z takimi nadużyciami, przedsiębiorcy uruchamiają coraz częściej tzw. whistleblowing line.

Przedstawiciele połowy polskich firm przyznają, że ich przedsiębiorstwa stały się ofiarami nadużyć, oszustw lub korupcji. 55% tych nieetycznych czynności została dokonana przez pracowników zakładu pracy, a dodatkowo 54% nadużyć wewnętrznych było wynikiem działalności kadry kierowniczej. 45% niewłaściwych działań w firmach zostało zgłoszone przez sygnalistów.

Co ciekawe, na świecie odsetek powiadomień od sygnalistów, zwanych inaczej whistleblowers, wynosi tylko 27%. Według 57% badanych przez firmę PwC „typowym” sygnalistą jest mężczyzna – przynajmniej takie skojarzenia mają badani. 62% respondentów twierdzi, że typowy sygnalista zajmuje wysokie stanowisko, a 45% uważa, że jest to osoba zatrudniona w przedsiębiorstwie od 3 do 5 lat1.

Whistleblowing, czyli zgłaszanie nieprawidłowości

Określenie whistleblowing jest używane przede wszystkim w kontekście nieprawidłowości zgłaszanych przez pracowników. Natomiast whistleblower to inaczej sygnalista, czyli osoba, która w dobrej wierze zgłasza nieuczciwe lub nieetyczne zachowania w firmie.

„Blow the whistle” tłumaczone na polski znaczy „dmuchanie w gwizdek”. Określenie to istnieje od lat 70. XX wieku, kiedy to Ralph Nader, twórca amerykańskiego ruchu konsumenckiego, namówił pracowników do wspólnego gwizdania na znak protestu przeciwko nieuczciwym praktykom koncernów.

Obecnie whistleblowing przyjmuje inną formę i służy przede wszystkim do zgłaszania nadużyć za pomocą telefonów i e-maili. Dodatkowo, prawo często wymusza na pracodawcach opracowanie i stosowanie procedur ułatwiających zgłaszanie nadużyć w firmie. W Polsce od listopada 2015 roku przedsiębiorstwa podlegające Prawu bankowemu muszą wdrażać procedury dotyczące zgłaszania nieprawidłowości, a już niedługo przepisy związane z sygnalistami zaczną obowiązywać wszystkie organizacje, na mocy nowej Ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary.

Regulacje dotyczące powszechnego whistleblowingu, realizowanego za pomocą podmiotu zewnętrznego, mają np. Niemcy. Inaczej te przepisy funkcjonują na Węgrzech – tam do zbierania informacji uprawniony jest pracodawca dwutorowo. Może to czynić w systemie wewnętrznym firmy lub za pośrednictwem osoby niezwiązanej z przedsiębiorstwem (głównie prawnika).

Wewnętrzna linia jako pomoc w sygnalizowaniu nadużyć

Procedury zgłaszania nieprawidłowości najczęściej są stosowane w dużych przedsiębiorstwach. Zazwyczaj przybierają formę wewnętrznej infolinii lub adresu e-mail, na który pracownicy anonimowo mogą zgłaszać zauważone w firmie nadużycia.

Niestety, taka forma informowania o problemie niesie ze sobą ryzyko zidentyfikowania osoby, która doniosła o zdarzeniu. W związku z tym wielu pracowników, gdy nawet zauważy jakieś nieprawidłowości, w obawie przed identyfikacją i konsekwencjami woli nie zgłaszać nadużyć w firmie. To powoduje, że z roku na rok rośnie popularność systemów zewnętrznych.

Outsourcing whistleblowing line, czyli zewnętrzna infolinia, jest w stanie zapewnić sygnalistom najlepszą ochronę. Na takim rozwiązaniu zyskuje także przedsiębiorstwo, ponieważ jest bardziej zmobilizowane do wyjaśnienia nieetycznych zjawisk w firmie.

Pracownicy firmy, która dołączy do zewnętrznego systemu zgłaszania nieprawidłowości, zyskują możliwość bezpiecznego informowania o nadużyciach. Dzięki temu sygnalista ma pewność, że ani pracodawca, ani inni współpracownicy nie poznają jego personaliów. Po otrzymaniu powiadomienia tworzony jest raport, który trafia do rąk przełożonego lub właściciela firmy z zaleceniem wszczęcia procedury wyjaśniającej. Firma zewnętrzna monitoruje sprawę aż do jej wyjaśnienia. Jednym z systemów tego typu działających w Polsce jest OCI – Ogólnopolskie Centrum Interwencyjne.

Sygnaliści w Polsce

W Polsce dopiero wchodzą w życie przepisy dotyczące whistleblowingu, w związku z tym osoby zgłaszające nieprawidłowości w firmie często nie są dobrze odbierane przez współpracowników i dodatkowo muszą liczyć się z nieprzyjemnościami. Jednak można przewidywać, że już wkrótce sytuacja znacząco się zmieni.

Pomóc w tym powinny dwie ustawy, w tym wspomniana już Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Drugi akt prawny, który także dotyczy whistleblowingu to projekt Ustawy o jawności życia publicznego. Według nowego prawa, sygnalistą może być nie tylko osoba zatrudniona na umowę o pracę, ale również na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Skuteczny system zgłaszania nieprawidłowości w przedsiębiorstwie powinien mieć szczególną wartość dla pracodawców i właścicieli firm. Whistleblowing i rola sygnalisty w zakładzie pracy jest nieoceniona. Takie metody informowania o nadużyciach w miejscu pracy pomagają skutecznie kontrolować i zarządzać firmą. Dodatkowo są niezbędne w zwalczaniu kradzieży i korupcji w przedsiębiorstwie.


1 https://www.pwc.pl/pl/publikacje/2018/badanie-przestepczosci-gospodarczej-2018-raport-pwc.html

Brak ocen.
Please wait...


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *