Blog: mobbing w firmie

U nas nie ma mobbingu! Czy na pewno?

U nas nie ma mobbingu! Czy na pewno?

Mobbing to przemoc psychiczna aplikowana w małych dawkach. Zjawisko to objawia się regularnym nękaniem lub szykanowaniem, które odbierają pracownikowi poczucie wartości i motywację do pracy. W Polsce codziennie setki tysięcy osób staje się ofiarami mobbingu. Tymczasem wielu pracodawców, menedżerów i pracowników personalnych twierdzi zupełnie coś przeciwnego.

Badania pokazują, że szczęśliwych pracowników cechuje o 31% większa produktywność, o 37% wyższy poziom inicjowania transakcji sprzedaży oraz trzykrotnie większa kreatywność.

60% badanych polskich pracowników zadeklarowała, że odczuwa szczęście w pracy od czasu do czasu, natomiast 13% stwierdziła, że nigdy nie bywa szczęśliwa, wykonując obowiązki zawodowe. Co trzeci ankietowany dorosły Polak odczuwa stres w pracy. Przyczyną bywa nie tylko konieczność wykonywania obowiązków zawodowych pod presją czasu, natłok obowiązków czy niewłaściwa organizacja pracy, ale również dyskryminacja i mobbing[1].

Czym jest mobbing?

Kodeksowa definicja mobbingu mówi o działaniu lub zachowaniu dotyczącym pracownika lub skierowanym przeciwko niemu, polegającym na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu. Zachowania te mogą wywoływać u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej lub poczucie poniżenia, ośmieszenia, izolacji lub wyeliminowania z zespołu. Źródłem mobbingu może być pracodawca, przełożony, ale nie tylko! Za mobbing mogą być też odpowiedzialni współpracownicy zajmujący równorzędne lub niższe stanowiska.

Mobbing może przejawiać się w postaci złośliwości, wyzwisk, obraźliwych gestów, ośmieszania, zlecania bezsensownych czynności, lekceważenia, ignorowania… Mogą to być również zachowania o podtekście seksualnym. Aby jednak powyższe czynności mogły zostać uznane za mobbing, muszą być uporczywe i występować dłuższy czas. Do tego ofiara musi je udowodnić.

Badania, PIP i sądy a istnienie mobbingu w Polsce

Niektóre statystyki pokazują Polskę jako kraj, w którym mobbing praktycznie nie istnieje. W ciągu trzech kwartałów 2015 roku Państwowa Inspekcja Pracy otrzymała 1.189 skarg związanych z mobbingiem, jednak inspektorzy uznali za uzasadnione jedynie 81 spośród rozpatrywanych przypadków.

Jednocześnie w tym czasie przed sądami rejonowymi toczyło się 559 spraw, w których zapadło 241 wyroków. Jednak tylko w 28 sprawach uznano roszczenia pracowników. W 2017 roku takich spraw w sądach było już 2.500, a za 2018 rok danych na razie brak. Skala zjawiska jednak wyraźnie rośnie.

Badanie CBOS dokumentujące mobbing w okresie przed 2014 roku pokazuje, że od 2009 roku szykanowanych było tylko 17% pracowników, a 5% doznało w pracy systematycznego nękania. Dodatkowo prawie połowa badanych skarżyła się na bezzasadną krytykę, upokarzanie, podważanie autorytetu, obrażanie, obgadywanie lub psychiczne znęcanie się.

Wszystkie te dane pokazują, że wbrew informacjom PIP i liczbie spraw w sądach, pracownicy w polskich firmach często czują się ofiarami mobbingu. Stosunkowo rzadko jednak sprawy tego typu są rozstrzygane przed sądem.

Dowodem na istnienie mobbingu może być także fakt, że zajmuje on pierwsze miejsce wśród schorzeń w pracy i stanowi przyczynę połowy absencji chorobowych. Złą kondycję psychiczną polskich pracowników potwierdzają również dane ZUS. W samej tylko pierwszej połowie 2016 roku nasi rodacy wzięli 9,5 mln dni wolnych od pracy z powodu zaburzeń psychicznych[2].

Pracodawca: „U nas mobbingu nie ma!”

95% menedżerów i pracodawców przed rozpoczęciem szkolenia z zakresu polityki antymobbingowej twierdzi, że nie miała styczności z mobbingiem. Jednak po uzyskaniu bardziej szczegółowych informacji na temat tego problemu, 80% uczestników szkolenia potwierdza, że spotkała się z nadużyciami w swojej firmie[3].

Wielu pracowników twierdzi, że stosunki w miejscu pracy nie są najlepsze. Z tego powodu czują się poszkodowani i zestresowani, jednocześnie potwierdzają fakt, że pracodawcy i przełożeni najczęściej „zamiatają problem pod dywan”. Niestety, często takie spojrzenie na mobbing wynika z niewiedzy kadry zarządzającej, która nie ma wystarczającej świadomości tego, gdzie powinny przebiegać granice dopuszczalnego zachowania.

Brak szkoleń wśród pracowników potęguje problem, ponieważ nie zdają sobie sprawy z tego, jak negatywnie mobbing wpływa na ich zdrowie i jak się przed nim bronić. Niewiedza, brak odpowiednich przepisów wewnętrznych i dowodów sprawia, że osoby mobbingowane nie składają skarg. Pocieszające jest to, że z roku na rok rośnie świadomość polskich pracowników. Coraz więcej z nich, mając wsparcie odpowiednich organizacji, decyduje się walczyć o swoją godność w sądach.

W Polsce już w 2004 roku zostało wprowadzone prawo antymobbingowe. Zgodnie z nim każda organizacja powinna czynnie przeciwdziałać zjawiskom o znamionach mobbingu. Ważnym krokiem dla każdej firmy może być wprowadzenie Wewnętrznej Polityki Antymobbingowej oraz szkolenie pracowników.

Jednocześnie bardzo istotne jest szybkie reagowanie i wyciąganie konsekwencji wobec osób, które dopuszczają się mobbingu w pracy. Ukrywanie tego faktu to tak naprawdę działanie na szkodę firmy. Prędzej czy później prawda bowiem wyjdzie na jaw, a  informacje o przyzwoleniu na mobbing mogą popsuć wizerunek firmy.


[1] https://humanpower.pl/wp-content/uploads/2017/04/HUMANPOWER_Raport_PracaMocEnergia_czesc02.pdf

[2] https://serwisy.gazetaprawna.pl/praca-i-kariera/artykuly/1098819,szumlewicz-o-mobbingu-w-polsce.html

[3] https://www.wprost.pl/443623/u-nas-mobbingu-nie-ma-ale-prosze-mi-o-tym-cos-powiedziec.htm